Het Nederlandse buitenseizoen loopt op papier van april tot oktober, maar zonder dak boven je hoofd houd je daar een paar handenvol droge avonden aan over. Een overkapping in de tuin verandert dat. Je zit buiten als het miezert, in de schaduw als de zon brandt en tot diep in het najaar met een deken en een lamp. Voordat je er een kiest, zijn er zeven vragen die je in de juiste volgorde beantwoordt, en die loop ik hieronder met je door.
Ik heb het proces zelf doorlopen en achteraf had ik met vraag twee en zes moeten beginnen in plaats van met de kleur van de palen. Vandaar dat de vragen hier staan in de volgorde die je geld en gedoe bespaart: eerst type en plek, dan maat, materiaal en dak, dan vergunning en kosten, en pas daarna het leuke deel, de inrichting.
- Welke soorten overkapping voor de tuin zijn er?
- Waar zet je de overkapping neer?
- Hoe groot moet een overkapping zijn?
- Hout, aluminium of staal: welk materiaal kies je?
- Welk dak: polycarbonaat, glas of dicht?
- Heb je een vergunning nodig voor een overkapping in de tuin?
- Wat kost een overkapping voor de tuin?
- Hoe maak je de overkapping af met licht, meubels en groen?
Welke soorten overkapping voor de tuin zijn er?
Grofweg vijf: de aanbouwveranda tegen de gevel, de vrijstaande overkapping achter in de tuin, de pergola met open latten, het lamellendak met kantelbare aluminium lamellen en de overkapping met wanden, eigenlijk gewoon een buitenkamer. Elk type past bij een ander gebruik.
- Aanbouwveranda: direct aan de woonkamer of keuken, ideaal voor dagelijks gebruik en als verlengstuk van het huis. Nadeel: minder daglicht binnen.
- Vrijstaande overkapping: op de zonnigste of meest beschutte plek, met een eigen sfeer als een zomerhuisje. Nadeel: je loopt met de koffie door de tuin.
- Pergola: open latten, eventueel met een doek of klimplanten. Schaduw en sfeer, maar geen regenbescherming.
- Lamellendak: lamellen die je opent voor zon en sluit bij regen. Flexibel, strak, wel de duurste optie.
- Overkapping met wanden: één of meer zijden dicht met glas, hout of schuifpanelen. Windvrij en bruikbaar tot diep in het najaar.
Mijn advies: bepaal eerst waarvoor je hem écht gaat gebruiken. Dagelijks eten met het gezin vraagt om een aanbouw dicht bij de keuken. Een loungeplek voor het weekend mag best verderop in de tuin staan. Zo verbind je tuin en huis met een overkapping op de manier die bij jouw ritme past.
Waar zet je de overkapping neer?
Op de plek waar je nu al het vaakst zit, met de zon en de wind als scheidsrechter. Loop een paar dagen op verschillende tijden de tuin in en noteer waar de zon staat om 13.00, 17.00 en 20.00 uur. Een overkapping op het zuiden wordt zonder zonwering in juli een oven; op het westen heb je de avondzon, op het oosten de ochtend.
Kijk daarna naar de wind. Een overkapping pal in de zuidwestenwind is zonder zijwand geen pretje. Houd ook rekening met de erfgrens en voer het gesprek met de buren vóór de palen staan. Ligt er al een terras? Dan is dat vaak de logische ondergrond, zolang het waterpas en stevig is. Nog geen terras? Het stappenplan voor zelf een houten terras aanleggen helpt je aan een vlakke, stevige vloer voordat de palen de grond in gaan.
Mijn advies: zet een week lang een tuinstoel op de beoogde plek en ga er elke avond zitten. Bevalt het niet? Dan bevalt de overkapping daar ook niet.
Hoe groot moet een overkapping zijn?
Groter dan je denkt, want regen valt schuin en de randmeter is in de praktijk gewoon nat. Meet de meubels die eronder komen en tel er aan elke kant minimaal 80 centimeter bij op voor stoelen die naar achteren schuiven en droge looproutes. De doorloophoogte ligt het lekkerst tussen de 2,30 en 2,70 meter aan de lage kant; lager voelt benauwd, hoger vangt te veel wind en regen.
| Gebruik | Meubels | Minimale maat overkapping | Comfortabele maat |
|---|---|---|---|
| Loungehoek voor 2 tot 4 personen | Loungeset of 2 fauteuils met tafeltje | 3 x 3 meter | 3,5 x 4 meter |
| Eettafel voor 4 tot 6 personen | Tafel 180 x 90 cm met stoelen | 3,5 x 4 meter | 4 x 5 meter |
| Eten en loungen samen | Eettafel plus loungeset | 4 x 6 meter | 4 x 7 meter of groter |
| Buitenkeuken met eetplek | Kookblok, tafel, stoelen | 4 x 6 meter | 5 x 7 meter |
Let op de verhouding met de tuin. Een overkapping van 4 bij 6 meter in een tuin van 6 bij 8 meter slokt bijna alles op en laat weinig groen over.
Mijn advies: zet de maat met piketpaaltjes en touw uit in de tuin en zet er je huidige meubels in. Je ziet dan meteen of het klopt.
Hout, aluminium of staal: welk materiaal kies je?
Hout voor warmte en een natuurlijke uitstraling, aluminium voor onderhoudsgemak en strakke lijnen, staal voor een slanke, industriële constructie met grote overspanningen. Hout, meestal douglas, lariks of geïmpregneerd vuren, is het voordeligst en het makkelijkst zelf te bouwen, maar vraagt om een beits- of oliebeurt om de twee tot vier jaar.
Aluminium is gepoedercoat in antraciet, wit, zwart of crème, blijft strak en vraagt hooguit een sopje per jaar. Het oogt koeler, maar dat verzacht je zo met een houten vloer en textiel. Staal is het duurst en zwaarst, maar maakt dunne profielen en brede overspanningen mogelijk zonder middenpaal.
Mijn advies: kies het materiaal dat bij je kozijnen en je zin in onderhoud past, niet bij de foto in de folder.
Welk dak: polycarbonaat, glas of dicht?
Polycarbonaat is licht, betaalbaar en leverbaar in helder, opaal of getint; opaal houdt de felste zon tegen en verbergt bladeren en vuil. Glas is zwaarder en duurder, maar geeft het mooiste, helderste licht en blijft langer strak. Onder een boom is het geen aanrader. Een dicht dak van dakpannen, epdm of houten planken maakt de plek schaduwrijk en koel, maar haalt ook licht uit de kamer erachter als de overkapping tegen het huis staat.
Denk ook aan de hellingshoek. Een dak heeft minimaal 5 tot 10 graden afschot nodig om water af te voeren, met een goot en een regenpijp aan de lage kant. Zonwering onder een lichtdoorlatend dak, bijvoorbeeld een schuifdoek, is op het zuiden en westen geen luxe maar pure noodzaak.
Mijn advies: kies bij een aanbouw tegen de woonkamer voor glas of helder polycarbonaat, zodat je binnen daglicht houdt. Staat de overkapping los? Dan is een dicht dak vaak het gezelligst.
Heb je een vergunning nodig voor een overkapping in de tuin?
Vaak niet, maar dat hangt af van de plek, de maat en je woning. Een overkapping in het achtererfgebied is in veel gevallen vergunningvrij als hij binnen bepaalde grenzen voor hoogte en oppervlakte blijft en niet te veel van de tuin bebouwt. Aan de voorkant of zijkant van het huis, bij een monument of in een beschermd dorpsgezicht gelden strengere regels.
Doe altijd de vergunningcheck bij het omgevingsloket van je gemeente voordat je bestelt, en bewaar de uitkomst. Het kost een kwartier en voorkomt dat je een kant-en-klare overkapping weer moet afbreken.
Mijn advies: eerst de check, dan bestellen. Andersom is duur.
Wat kost een overkapping voor de tuin?
Ruwweg van een paar honderd euro voor een zelfgebouwde houten pergola tot ruim boven de tienduizend euro voor een groot lamellendak met glazen schuifwanden. Een houten bouwpakket van 3 bij 4 meter met polycarbonaat dak zit in de orde van enkele duizenden euro’s aan materiaal; een aluminium veranda van dezelfde maat, geleverd en gemonteerd, ligt daar meestal boven. Glazen dak, schuifwanden of ledverlichting erbij? Dan loopt het snel op.
Vergeet de bijkomende kosten niet: fundering of poeren, een goot met afvoer, misschien een nieuwe of aangepaste terrasvloer en de arbeidsuren als je het laat plaatsen.
Mijn advies: bepaal je budget inclusief vloer en verlichting, niet alleen voor de constructie. Anders staat er straks een prachtig dak boven een tuinpad van grind.
Hoe maak je de overkapping af met licht, meubels en groen?
Met licht in lagen, meubels die bij het gebruik passen en groen dat de constructie verzacht. Kies om te beginnen duurzame buitenverlichting die tegen vocht kan en zuinig is, want onder een dak brandt ze hele avonden achter elkaar. Hang een dimbare hanglamp boven de tafel, zet een paar spots of een lichtsnoer langs de liggers en zorg voor een lage lamp bij de loungehoek.
Onder een overkapping mag je tuinmeubels kiezen die net iets luxer zijn dan in de open tuin, omdat ze droog staan: een loungeset met dikke kussens, een houten eettafel of een hangstoel. Bouw je liever zelf? Een van de zelfgemaakte zithoekjes in de tuin past vast ook onder een dak, van een palletbank tot een vaste zitrand langs de palen. Laat een druif of blauweregen langs een paal groeien en zet grote potten met siergrassen op de hoeken: binnen een seizoen voelt het alsof het er altijd al stond.
Neem dit lijstje mee als je gaat kijken of bestellen:
- Type en plek, met de zonnestand op drie tijdstippen.
- Buitenmaat en doorloophoogte, uitgezet met touw in de tuin.
- Materiaal van de constructie en het onderhoud dat erbij hoort.
- Daktype, hellingshoek en afvoer van regenwater.
- Uitkomst van de vergunningcheck en het gesprek met de buren.
- Totaalbudget inclusief fundering, vloer en verlichting.
Een overkapping in de tuin is een van de weinige aankopen waar je elk seizoen iets aan hebt. Neem de tijd voor de zeven vragen, zet die stoel een week op de beoogde plek en kies dan met een gerust hart. Veel plezier onder je nieuwe dak!
