Jacob van Rijs is een van de meest invloedrijke Nederlandse architecten van zijn generatie. Als medeoprichter van het wereldberoemde bureau MVRDV zet hij al meer dan dertig jaar de toon in de internationale architectuurwereld, met ontwerpen die je eerst doen fronsen en daarna bewonderen.
Wie is Jacob van Rijs?
Jacob van Rijs werd in 1964 geboren in Amsterdam. Hij studeerde architectuur aan de Technische Universiteit Delft, waar hij in 1990 afstudeerde met een masterdiploma én een eervolle vermelding. Niet slecht voor iemand wiens naam later op een van de meest bekende architectuurbureaus ter wereld zou prijken.
Voor hij zijn eigen bureau oprichtte, werkte Van Rijs bij het legendarische OMA van Rem Koolhaas. Dat is een beetje de Harvard van de architectuurwereld: wie daar binnenkomt, leert al snel denken op grote schaal. Met lef. Zonder al te veel angst voor het onverwachte.
Hoe ontstond MVRDV?
In 1993 richtten Van Rijs, Winy Maas en Nathalie de Vries samen MVRDV op in Rotterdam. De naam is simpelweg een afkorting van hun achternamen, wat eerlijk gezegd ook wel iets heeft (geen gedoe met een sierlijke studionaam die niemand onthoudt). Leuk detail: de naam was mede geïnspireerd op de industriële muziekband KMFDM, destijds een favoriet van Van Rijs zelf.
Het bureau groeide van drie mensen naar een team van inmiddels zo’n 250 architecten, ontwerpers en urbanisten, verspreid over kantoren in Rotterdam, Berlijn, New York, Parijs en Shanghai. Niet gek voor een bureau dat ooit begon in een Rotterdams pand.
Wat zijn de bekendste projecten van Jacob van Rijs?
De projectenlijst van Van Rijs is indrukwekkend. Een paar hoogtepunten:
- WoZoCo (Amsterdam): seniorenwoningen waarbij extra appartementen letterlijk aan de buitenkant van het gebouw werden “geplakt”. Klinkt gek, werkt fantastisch.
- Mirador (Madrid): sociale woningbouw met een uitkijkplatform halverwege het gebouw, een soort balkon voor de hele buurt.
- Matsudai Cultural Centre (Japan): een cultureel centrum dat volledig op zijn omgeving reageert.
- The Sax (Rotterdam): twee woontorens op de Wilhelminapier, met een golvende gevel die de vorm van een saxofoon weerspiegelt.
Wat maakt zijn architectuurfilosofie uniek?
Van Rijs staat bekend om het combineren van gedurfde concepten met een menselijke aanpak. Geen gebouwen die vooral mooi staan op een architectuurfoto, maar ontwerpen waar mensen ook echt iets aan hebben. Zijn eigen woorden vatten het eigenlijk heel goed samen: “Het is makkelijk mensen blij te maken door hen te geven wat ze verwachten, maar het is veel beter om te laten zien hoe onverwachte oplossingen hun leven kunnen verbeteren.”
Dat zie je terug in elk project. Architectuur als dienst aan mensen, niet als kunstwerk voor op een poster. Misschien is dat wel precies wat hem onderscheidt.
Welke rol speelt Van Rijs buiten zijn bureau?
Naast zijn werk bij MVRDV is Jacob van Rijs professor aan de Technische Universität Berlin en heeft hij lesgegeven aan universiteiten wereldwijd, van Tokio tot Houston. Ook is hij voorzitter van het Architecture Film Festival Rotterdam en was hij bestuurslid van het Dutch Trade and Investment Board.
Kortom: Jacob van Rijs is niet alleen de man achter bijzondere gebouwen, maar ook iemand die actief meedenkt over hoe steden eruitzien, hoe gemeenschappen samenleven, en hoe wonen er in de toekomst uit kan zien. Dat is, denk ik, minstens zo interessant als de gebouwen zelf.
